Aizanoi'deki Zeus Tapınağı, antik Roma mimarisinin göz alıcı örneklerinden biridir. MÖ 3. bin yıla kadar uzanan bir höyük üzerinde inşa edilen bu tapınak, tarihi boyunca pek çok dönüşüm geçirmiştir. Roma İmparatorluğu'nun etkileyici dönemlerinde hayata geçirilen yapının mimari özellikleri ve tarihi işlevi, ziyaretçilerini derin bir tarihin içine çekmektedir.

Aizanoi'deki Zeus Tapınağı'nın bazı özellikleri:

• Konumu: Tapınak, MÖ 3. bin yıla kadar giden bir höyüğün üzerine konumlandırılmıştır.
• İnşaat: Tapınağın yapımına MS 92 yılında Roma İmparatoru Domitianus döneminde başlanmış ve Hadrianus döneminde devam edilmiştir.
• Plan: Oktastylos (sekiz sütunlu ön cephe) tarzında pseudodipteros planıyla inşa edilmiştir. Kısa kenarında sekiz, uzun kenarında ise 15 sütun bulunur.
• Boyutlar: Yapı, 35 x 55 m. ölçülerindeki bir podyum üzerine oturmaktadır.
• Alt Yapı: Anadolu'da Roma döneminde pek yaygın olmayan bir uygulama olarak, tapınağın altında tonozlu bir galeri bulunur.
• Sütunlar: Sütunların kaideleri Asia-İon tipindedir. Sütunlar 24 yivlidir ve iç bükey yivlerin genişliği altta 11 cm, üstte 9,5 cm'dir.
• Yazıtlar: Pronaos duvarlarında, tapınağın kleroslarının (tarım arazisi) kiralarına dair Hadrianus dönemine ait yazışmalar yer alır.
• Akroter: Tapınağın batı alınlık akroterinde Kibele büstü, doğu alınlık akroterinde ise Zeus büstü olduğuna dair yorumlar bulunmaktadır.
• Kullanım: Bizans döneminde kiliseye dönüştürülmüş, Moğol istilası sonrası Çavdar Tatarları tarafından kale olarak kullanılmıştır.