Akçakale Adası, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve farklı dönemlere ait kalıntılar barındıran önemli bir yerleşim alanıdır. Antik dönemlerden günümüze uzanan geçmişi, adayı tarih severler için cazip kılan unsurlar arasında yer alır. Neolitik dönemden başlayarak, farklı kültürel ve mimari izler taşıyan bu ada, aynı zamanda çeşitli mezar yapıları ve dini yapılarla da dikkat çekmektedir. Akçakale Adası’nın tarihi, hem arkeolojik hem de kültürel açıdan zengin bir miras sunmaktadır.

Akçakale Adası'nın tarihi hakkında şu bilgiler mevcuttur:

• Antik kent olma özelliği. Akçakale Ada Şehri, antik kent olma özelliğine sahiptir.
• Neolitik dönem kalıntıları. Adada, Neolitik dönemden günümüze pek çok mimari yapının kalıntıları bulunmaktadır.
• Orta Tunç Çağı mezarları. Adada, Orta Tunç Çağı'na tarihlenen kurgan ve kromnik denilen mezar yapıları bulunmaktadır.
• Urartu dönemi yapıları. Adanın merkezinde, Urartu dönemine ait olduğu düşünülen yerleşim alanlarına ait kalıntılar bulunmaktadır.
• Gürcü şapeli. Adada, 10-12. yüzyıllar arasına ait bir Gürcü şapeli bulunmaktadır.
• Kale ve kule. Adada, işlevini henüz belirlenemeyen bir kale ve kule benzeri bir yapı bulunmaktadır.

Akçakale Adası, 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı" olarak tescil edilmiş ve 13 Şubat 1986'da "arkeolojik ve doğal sit alanı" ilan edilmiştir. Ancak, özellikle defineciler tarafından yoğun bir tahribata maruz kalmaktadır.